Ali jafari علي جعفري

Exclusive Articles

‎ْْفيلم “ آشفتگي”

در ساخت یک فیلم آموزشی،

برای آنکه فیلم توجه طیف

وسیع تری از مخاطبان را به

خود جلب کند، آن ها را به

اندیشیدن وا دارد و یا بعضا

موجبات تحیرشان را فراهم

سازد، باید نکات چندی را در

نظر داشت. اگرچه موضوع،

سبک روایی، جلوه های ویژه،

تصویرسازی، موسیقی و …

از درجه ی اهمیت بسیار

بالایی برخوردارند اما از

جمله ی موارد مهمی که

می توان در جذب مخاطب

موثر باشد، سطح دشواری

یک فیلم آموزشی است.

"آشفتگی" با نام انگلیسي"The Chaos"یک فیلم آموزشی چهل و پنج دقیقه ای است که از جهات گوناگونی به معرفی نظریه ی آشوب می پردازد. در ساخت "آشفتگی" سعی بر آن بوده است که نه آنچنان پیچیده و بغرنج باشد که تنها تعداد اندکی از مخاطبان متخصص را جذب کند و نه آنقدر ساده و پیش پا افتاده که بنای شکوهمند یک نظریه ی ریاضیاتی را از نظر پنهان نگاه دارد و بی مایه گردد.

پس در به تصویر کشیدن یک نظریه ی علمی با محدودیتی جدی روبه رو هستیم. از این جهت که نمی توان زیر و بم نظریه را تمام و کمال روایت کرد و حق مطلب را ادا نمود. تنها به خاطر رعایت حال بیننده تا مبادا کسالت بار باشد. به کار بردن تعداد زیادی از روابط ریاضی از پویایی فیلم می کاهد؛ چیزی که هرگز مطلوب نیست. بنابر آنچه گفته شد باید انتظار خود را از یک فیلم آموزشی تعدیل کنیم: یک فیلم هرگز یک کتاب نمی شود. با این وجود تا جایی که امکان داشته است به جای حذف مطالب پیچیده آن ها را ساده سازی و ارائه کرده ایم. مخاطب دقیق و با حوصله بهتر می تواند با فیلم ارتباط برقرار کند.

"آشفتگی" با سبکی نمایشی و با طرح یک سوال آغاز می شود. در جایی با نام "زمین بازی آشفتگی". از ابتدا مخاطب با شخصیت داستان همراه می گردد و سپس پاسخ سوال طرح شده را به گونه ای می یابد که معمولا برخلاف انتظار اوست. به این ترتیب برای پرده برداری از راز آنچه رفته است تهییج می شود: نشستن به تماشای ادامه ی داستان. در ادامه، فیلم محوریتی تاریخی می یابد. وقایع، شخصیت ها، موضوعات و مصداق های مربوط به نظریه یکی پس از دیگری به تناسب پیش کشیده شده و توضیح داده می شوند تا جایی که فیلم در انتها به بهانه ای خاص اوج می گیرد و به پایان می رسد. سبک روایی "آشفتگی" پیوسته و خیزان است.

انتخاب دیالوگ ها و به ویژه لوکیشن و نوع بازی شخصیت ابتدای فیلم با توجه به مقاصد خاصی صورت گرفته است. مثلا هوای گرم و آفتابی زمین بازی آشفتگی که بیشتر از کلاه حصیری بازیگر پیداست، به همراه لباس خاکی، نفس نفس زدن ها و کار های بدنی که او برای جا به جایی سنگ ها انجام می دهد، همگی برای القای نوعی حس دشواری در مخاطب است و بر این موضوع اشاره دارد که رسم فرکتال ها و انجام محاسبات مربوط به آن به صورت دستی بسیار دشوار، ملال آور و در عمل ناشدنی است. در حالیکه در پلان بعدی محیط سبز و با طراوت است: جایی که استفاده از پردازنده ها پیشنهاد می شود؛ پردازنده هایی که انجام کار های سخت را آسان، سریع و امکان پذیر می کنند. لباس ها تمیزند و از کلاه حصیری خبری نیست.

انجام هر کاری معمولا با مشکلاتی رو به روست. محدودیت های جدی امکانات و تعداد عواملمان در ساخت و فقدان منابع علمی داخلی مربوط به نظریه ی آشوب و بسیاری از مسائل دیگر از جمله ی موانعی بودند که ساخت این فیلم را برای ما – دانشجویان فیزیک – دشوار ساختند. به هر حال امیدواریم از تماشای "آشفتگی" لذت ببرید.